Paha maa

映画『Paha maa』のあらすじ

„Kraina mrozu” (oryg. Paha maa) z 2005 roku w reżyserii Aku Louhimiesa to jedno z najważniejszych osiągnięć współczesnego kina fińskiego. Wybitny dramat społeczno-obyczajowy stanowi luźną, nowoczesną adaptację opowiadania Lwa Tołstoja „Sfałszowany kupon”. Louhimies, przenosząc klasyczny koncept fabularny we współczesne dekoracje mroźnej i ascetycznej stolicy Finlandii, stworzył przejmujące studium moralności, ludzkich ułomności oraz przypadku, który potrafi bezpowrotnie zniszczyć lub odmienić ludzkie życie. Film zyskał ogromne uznanie zarówno w kraju pochodzenia, jak i na międzynarodowych festiwalach, stając się flagowym przykładem bezkompromisowego kina nordyckiego. Punktem wyjścia dla wielowątkowej narracji jest pozbawione wyobraźni oszustwo. Nauczyciel literatury, po utracie pracy i stoczeniu się w alkoholizm, zastawia w komisie magnetofon swojego nastoletniego syna. Rozżalony chłopiec postanawia odzyskać sprzęt za pomocą wydrukowanego na domowej drukarce banknotu o nominale 500 euro. Gdy sfałszowane pieniądze trafiają do obiegu, uruchamiają nieodwracalną reakcję łańcuchową. Fałszywy banknot przechodzi z rąk do rąk, łącząc ze sobą losy zupełnie obcych ludzi: od drobnego złodziejaszka, przez pracownika sklepu ze sprzętem elektronicznym, policjanta, aż po przypadkowych przechodniów. Każda kolejna transakcja staje się zarzewiem nowego konfliktu, pociągając za sobą przestępstwa, przemoc i tragedie, ale też niespodziewane odruchy współczucia. Reżyserski styl Louhimiesa charakteryzuje się surowym realistycznym podejściem i niemal dokumentalną wnikliwością. Operator Rauno Ronkainen operuje chłodną paletą barw, dominując bielą śniegu oraz ponurymi odcieniami szarości i błękitu miejskiej przestrzeni Helsinek. Kadr jest gęsty od emocji, a dynamiczne, niekiedy wręcz naturalistyczne ujęcia potęgują poczucie zagubienia bohaterów. Istotną rolę odgrywa tu także strona dźwiękowa – powściągliwa muzyka przeplata się z chłodną ciszą zimowego krajobrazu. Aktorstwo w filmie stoi na najwyższym poziomie: Jasper Pääkkönen, Petteri Summanen czy Mikko Leppilampi tworzą wyraziste, pełne autentyzmu postacie, które nie poddają się łatwym ocenom moralnym. „Kraina mrozu” to wielowarstwowe dzieło o konsekwencjach naszych czynów, w którym mały, zdawałoby się nieistotny występek rodzi makabryczne owoce. Louhimies stawia pytania o granice przebaczenia, rolę ślepego losu oraz możliwość odkupienia w świecie pozbawionym ostrych drogowskazów moralnych. Film zdobył dominującą pozycję podczas rozdania najważniejszych fińskich nagród filmowych Jussi w 2006 roku, zgarniając aż osiem statuetek, w tym za najlepszy film, reżyserię i scenariusz. Po latach utrzymał status jednego z najbardziej przejmujących nordyckich dramatów XXI wieku.