とまどい

映画『とまどい』のあらすじ

夫が失業中のネリーは、滞納した家賃を払うために、友人から紹介された初老の男・ピエールに金を貸してもらうことに。この出会いをきっかけに、ネリーは自叙伝を執筆しているというピエールに頼まれ、ワープロ・オペレーターとして働き始める。

„Nelly i pan Arnaud” (1995) w reżyserii Claude’a Sauteta to jedno z najbardziej dojrzałych i przejmujących dzieł francuskiego kina obyczajowego lat 90. XX wieku. Film stanowi zarazem poruszające i wybitne zwieńczenie bogatej kariery reżysera, będąc jego ostatnim pełnometrażowym projektem przed śmiercią w 2000 roku. Sautet, znany z niezwykłej wrażliwości w ukazywaniu niuansów ludzkich relacji oraz mistrzowskiego prowadzenia aktorów, stworzył fascynujące studium samotności, dyskretnego pożądania i emocjonalnej ostrożności. Główna bohaterka, Nelly (w tej roli Emmanuelle Béart), to młoda, uderzająco piękna kobieta, która zmaga się z poważnymi problemami finansowymi oraz wygasającym małżeństwem z biernym i życiowo zagubionym Jérome’em. Jej codzienna egzystencja ulega nagłej zmianie, gdy w jednej z paryskich kawiarni przypadkowo poznaje Pierre’a Arnauda (przekonujący Michel Serrault) – znacznie starszego, zamożnego byłego sędziego i biznesmena. Arnaud, pragnąc spisać i uporządkować swoje bogate wspomnienia przed wydaniem autobiografii, proponuje Nelly pracę w charakterze sekretarki. Oferuje jej nie tylko bardzo dobre wynagrodzenie, ale również bezinteresowną pomoc w spłacie nagromadzonych długów. Wspólna praca nad tekstem w cichym gabinecie staje się tłem dla rozwijającej się między nimi niezwykłej, wielowarstwowej i pełnej niedomówień więzi. Reżyser z godnym podziwu wyczuciem rezygnuje z taniego melodramatyzmu na rzecz subtelnych gestów, spojrzeń i nasyconych emocjami pauz. Relacja łącząca młodziutką dziewczynę ze dystyngowanym, dojrzałym mężczyzną balansuje na granicy ojcowskiej troski, przyjaźni i głęboko skrywanego uczucia. Obydwoje bohaterowie noszą jednak emocjonalne blizny i boją się całkowitego otwarcia na drugą osobę. Napięcie między nimi dodatkowo potęgują postaci z otoczenia Nelly, zwłaszcza przystojny wydawca książki (Jean-Hugues Anglade), co zmusza bohaterów do zdefiniowania swoich prawdziwych pragnień. Od strony aktorskiej film jest bezbłędnym spektaklem dwóch wielkich osobowości ekranu. Michel Serrault tworzy wspaniałą kreację człowieka eleganckiego i dumnego, pod którego chłodną aparycją kryje się lęk przed odrzuceniem i samotnością. Emmanuelle Béart zachwyca powściągliwością oraz psychologiczną głębią, idealnie współgrając z estetyką filmu. Niezwykły klimat opowieści budują również dyskretne, estetyczne zdjęcia Jean-Françoisa Robina oraz nastrojowa, oszczędna muzyka Philippe’a Sarde’a. „Nelly i pan Arnaud” spotkał się z ogromnym uznaniem krytyków na całym świecie, zdobywając liczne wyróżnienia, w tym prestiżowe Césary za reżyserię i główną rolę męską. Ten kameralny dramat obyczajowy do dziś pozostaje uznawany za jeden z najpiękniejszych francuskich filmów o dojrzałych uczuciach i relacjach, gdzie to, co najważniejsze, kryje się w milczeniu i niedopowiedzeniach.