将軍たちの夜

映画『将軍たちの夜』のあらすじ

1942年、ナチス・ドイツ占領下のワルシャワで売春婦の惨殺体が発見され、目撃者の証言から3人のナチスの将校の名が容疑者として浮上する。事件を捜査する軍事警察のグラウ少佐は、タンツ、カーレンベルク、そしてガプラーという3人の将校をマークするが、やがてグラウはパリに転属させられるはめに。そして1944年7月、戦局がドイツに不利に傾く中、3人の将校もパリに集結したことから、グラウは捜査を再開する。

„Noc generałów” (1967) w reżyserii Anatole’a Litvaka to unikalne połączenie dramatu wojennego, thrillera politycznego i klasycznego kryminału detektywistycznego. Film powstał na podstawie powieści niemieckiego pisarza Hansa Hellmuta Kirsta. Akcja rozpoczyna się w 1942 roku w okupowanej przez Niemców Warszawie, gdzie dochodzi do brutalnego morderstwa polskiej prostytutki, będącej zarazem niemiecką agentką. Śledztwo obejmuje major Grau (Omar Sharif), dociekliwy oficer Abwehry, dla którego poczucie sprawiedliwości stoi wyżej niż polityczna lojalność. Jedyny świadek zdarzenia widział opuszczającego miejsce zbrodni mężczyznę w mundurze niemieckiego generała. Podejrzenie spada na trzech wysokich rangą dowódców: bezwzględnego generała Tanza (Peter O’Toole), generała Kahlenberge’a (Donald Pleasence) oraz generała von Seidlitz-Gablera (Charles Gray). Niezłomne poszukiwania mordercy zostają jednak nagle przerwane, gdy major Grau otrzymuje awans i przeniesienie do Paryża. Sprawa nie daje mu jednak spokoju i powraca w 1944 roku we Francji, gdzie drogi podejrzanych generałów ponowne się krzyżują. Tło historyczne stanowi w tym czasie narastający opór wewnątrz Wehrmachtu oraz przygotowania do zamachu na Adolfa Hitlera z 20 lipca 1944 roku. Wątek wojenny i śledztwo majora Grau przeplatane są retrospekcjami z perspektywy roku 1965, w którym francuski śledczy, inspektor Morand (Philippe Noiret), próbuje po latach ostatecznie zamknąć sprawę i doprowadzić prawdziwego mordercę przed wymiar sprawiedliwości. Anatole Litvak mistrzowsko buduje napięcie, zderzając konwencję tradycyjnego dochodzenia z absurdem i okrucieństwem II wojny światowej. Na szczególną uwagę zasługują znakomite kreacje aktorskie, a zwłaszcza ponowne spotkanie na ekranie Petera O’Toole’a i Omara Sharifa. O’Toole tworzy przerażający, psychopatyczny portret obsesyjnego generała Tanza, podczas gdy Sharif przekonująco wciela się w postać zdeterminowanego i praworządnego śledczego. Mroczny, duszny klimat filmu podkreślają wyśmienite zdjęcia francuskiego operatora Henriego Decaë oraz niepokojąca ścieżka dźwiękowa skomponowana przez Maurice’a Jarre’a. Produkcja wyróżniała się w swoich czasach niezwykłym faktem realizacji części zdjęć plenerowych bezpośrednio w Warszawie, co było rzadkością w przypadku hollywoodzkich i zachodnioeuropejskich projektów w okresie zimnej wojny. „Noc generałów” to przejmujące studium moralnej deprawacji w cieniu masowej tragedii wojennej. Obraz stawia ponadczasowe pytanie o sens ścigania jednostkowej zbrodni w świecie, w którym codziennie bezkarnie giną tysiące ludzi.