Nostalgia de la luz

映画『Nostalgia de la luz』のあらすじ

Pustynia Atakama w północnym Chile to miejsce o wyjątkowych właściwościach naturalnych. Ze względu na niezwykłą przejrzystość powietrza, brak wilgoci oraz znikome zanieczyszczenie światłem, stanowi jedno z najlepszych miejsc na Ziemi do obserwacji przestrzeni kosmicznej. To właśnie tam wybudowano potężne obserwatoria astronomiczne, w których naukowcy z całego świata spoglądają w przeszłość wszechświata, badając światło pochodzące z najdalszych galaktyk. Jednak ta sama sucha ziemia kryje w sobie zupełnie inną historię – bolesną pamięć o tragicznej przeszłości politycznej Chile pod dyktaturą generała Augusto Pinocheta. W dokumencie „Tęsknota za światłem” wybitny chilijski reżyser Patricio Guzmán splata te dwie pozornie odległe rzeczywistości w przejmujący esej filmowy. Z jednej strony przygląda się astronomom szukającym odpowiedzi na pytania o pochodzenie materii i kosmosu. Z drugiej strony oddaje głos grupie kobiet, które od dziesięcioleci przeczesują spaloną słońcem pustynię w poszukiwaniu szczątków swoich bliskich – więźniów politycznych zamordowanych i ukrytych w rejonie obozu Chacabuco przez reżim wojskowy. Guzmán tworzy przejmującą metaforę: zarówno odległy kosmos, jak i spoczywające pod ziemią kości stanowią świadectwo przeszłości, której zrozumienie jest kluczowe dla ludzkiej tożsamości. Styl reżyserski Guzmána opiera się na poetyckiej narracji z offu, łagodnie prowadzonych wywiadach i medytacyjnym tempie. Zdjęcia autorstwa Katell Djian zachwycają wizualnym kontrastem między gigantyczną skalą kosmosu a drobinami piasku i drobinkami ludzkich kości. Zbliżenia na powierzchniowe kratery Księżyca przeplatają się z ujęciami struktur anatomicznych oraz surowego krajobrazu Atakamy. Stonowana ścieżka dźwiękowa wspiera tę wyciszoną atmosferę, dając widzowi przestrzeń na głęboką refleksję nad zagadnieniem pamięci, czasu, przeminienia i żałoby. „Tęsknota za światłem” zadebiutowała na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes w 2010 roku i natychmiast zdobyła ogromne uznanie krytyków na całym świecie. Film jest uznawany za jedno z najważniejszych dzieł współczesnego kina dokumentalnego. Stanowi on pierwszą część monumentalnej trylogii Guzmána poświęconej chilijskiej geografii i pamięci historycznej, w skład której weszły również późniejsze dzieła „Perłowy guzik” oraz „Kordyliera snów”. To poruszający traktat o potrzebie wiedzy i szacunku dla historii – zarówno tej zapisanej w gwiazdach, jak i tej pogrzebanej w ziemi.