第三世代

映画『第三世代』のあらすじ

„Trzecia generacja” (niem. Die dritte Generation) z 1979 roku w reżyserii Rainera Wernera Fassbindera to jedna z najbardziej prowokacyjnych i bezkompromisowych satyr politycznych w historii Nowego Kina Niemieckiego. Obraz powstał niedługo po traumatycznych wydarzeniach tzw. Niemieckiej Jesieni 1977 roku, kiedy to zamachy i porwania organizowane przez lewacką terrorystyczną Frakcję Czerwonej Armii (RAF) wstrząsnęły Republiką Federalną Niemiec. Fassbinder przygląda się środowisku fikcyjnej komórki terrorystycznej działającej w Zachodnim Berlinie. Jej członkowie nie są jednak ideowymi rewolucjonistami, lecz wywodzącymi się z klasy średniej urzędnikami, studentami i gospodyniami domowymi. Sfrustrowani i pozbawieni głębszej refleksji politycznej, traktują działalność konspiracyjną niemal jak ekscytującą grę towarzyską lub modny styl życia. Fabuła filmu nabiera cynicznego wymiaru, gdy na scenie pojawia się P.J. Lurz (w tej roli Eddie Constantine), bezwzględny amerykański magnat branży komputerowej i systemów bezpieczeństwa. Biznesmen zdaje sobie sprawę, że powszechny strach przed terroryzmem jest najlepszym motorem napędowym dla sprzedaży jego technologii inwigilacyjnych. Postanawia potajemnie finansować i prowokować działania komórki terrorystycznej, aby wywołać panikę w społeczeństwie i zmusić państwo do zakupu jego urządzeń. Fassbinder buduje na tej podstawie gorzką diagnozę świata, w którym granica między wywrotowym terroryzmem a bezwzględnym kapitałem ulega całkowitemu zatarciu. Od strony realizatorskiej „Trzecia generacja” wyróżnia się niezwykle gęstą atmosferą i nowatorską formą audio-wizualną. Przez całą projekcję w tle nieustannie słychać szum odbiorników telewizyjnych i radiowych, nadających wiadomości oraz debaty polityczne, co podkreśla motyw medialnego przebodźcowania i zobojętnienia społeczeństwa. Co wyjątkowe w dorobku Fassbindera, reżyser osobiście stanął za kamerą jako główny operator obrazu. W obsadzie znaleźli się jego stali współpracownicy, m.in. Hanna Schygulla, Volker Spengler, Margit Carstensen, Hark Bohm i Udo Kier, a także francuska gwiazda Bulle Ogier. W momencie premiery film wywołał ogromne kontrowersje i spotkał się z krytyką niemal ze wszystkich stron sceny politycznej. Prawica oskarżała reżysera o relatywizowanie przemocy, podczas gdy lewica zarzucała mu ukazywanie rewolucjonistów jako bezmyślnych, pozbawionych programu marionetek. Z perspektywy czasu „Trzecia generacja” uznawana jest jednak za jedno z najbardziej trafnych i odważnych dzieł Fassbindera, bezlitośnie punktujące absurd radykalizmu, powierzchowność współczesnej kultury oraz cynizm autorytarnego kapitału.