Ciemnoniebieski świat

Opis filmu „Ciemnoniebieski świat"

Czechosłowacja, rok 1938. Kraj zostaje włączony do III Rzeszy. Kontrolę nad armią przejmują Niemcy. Część nie pogodzonych z losem czeskich żołnierzy ucieka do Anglii, by dalej prowadzić walkę z okupantem. Wśród nich są dwaj przyjaciele, znakomici piloci Franta i Karel. W Anglii siadają za sterami słynnych myśliwców Spitfire i już wkrótce mają okazję wsławić się w powietrznej walce. W międzyczasie Karel zakochuje się w pięknej Angielce. Niestety dziewczyna wybiera starszego Frantę. Między przyjaciółmi dochodzi do konfliktu. Tymczasem zbliża się decydująca bitwa, w której pilot bez wsparcia lojalnego przyjaciela, nie ma szans.

Po spektakularnym sukcesie nagrodzonego Oscarem „Koli” reżyser Jan Svěrák oraz jego ojciec, scenarzysta Zdeněk Svěrák, podjęli się niezwykle ambitnego wyzwania. „Ciemnoniebieski świat” (oryg. Tmavomodrý svět) z 2001 roku stał się w momencie premiery najdroższą produkcją w historii czeskiej kinematografii. Film stanowi poruszający hołd złożony czeskim i słowackim lotnikom, którzy po okupacji ich ojczyzny przez III Rzeszę uciekli na Zachód, by w szeregach brytyjskiego Royal Air Force (RAF) podjąć nierówną walkę z hitlerowskim najeźdźcą. Fabuła filmu ujęta jest w klamrę narracyjną – historię poznajemy z perspektywy Franty Slámy (w tej roli znakomity Ondřej Vetchý), byłego dowódcy eskadry, który po zakończeniu II wojny światowej i przejęciu władzy przez komunistów w Czechosłowacji trafia do obozu pracy. W retrospekcjach wracamy do 1939 roku i doli czeskich pilotów. Franta wraz ze swoim młodszym podopiecznym i przyjacielem Karelem Vojtíškiem (Kryštof Hádek) przedostaje się do Wielkiej Brytanii. Po przełamaniu barier językowych i adaptacji w nowych warunkach obaj trafiają do jednostki bojowej i zasiadają za sterami legendarnych myśliwców Spitfire. Męska przyjaźń zostaje jednak wystawiona na ciężką próbę, gdy w życiu bohaterów pojawia się angielska mężatka Susan. Niezręczny trójkąt miłosny splata się z brutalną rzeczywistością podniebnych walk, gdzie nie ma miejsca na wahanie. Pod względem wizualnym dzieło Svěráka udanie rywalizuje z zachodnimi superprodukcjami wojennymi. Twórcom udało się połączyć autentyczne zabytkowe samoloty z zaawansowanymi efektami komputerowymi oraz unikalnymi ujęciami lotniczymi. Ogromna w tym zasługa dopracowanych zdjęć Vladimíra Smutnego oraz przejmującej ścieżki dźwiękowej skomponowanej przez Jana P. Muchowa. Co istotne, film nie skupia się wyłącznie na podniebnych starciach – równie ważny jest wymiar obyczajowy i psychologiczny, naznaczony charakterystycznym dla czeskiego kina ciepłym humorem i słodko-gorzką melancholią. „Ciemnoniebieski świat” spotkał się z gorącym przyjęciem publiczności oraz krytyki, zdobywając liczne wyróżnienia i przypominając światu o tragicznych losach wschodnioeuropejskich bohaterów Bitwy o Anglię. Dla wielu z nich powrót do rządzonej przez reżim komunistyczny ojczyzny zamiast zasłużonej chwały przyniósł szykany, więzienie i zapomnienie. Film do dziś pozostaje jednym z najważniejszych i najbardziej widowiskowych dzieł w historii czeskiej kinematografii.