盲井

Opis filmu „盲井"

"Ślepy szyb" (盲井, 2003) w reżyserii Li Yanga to jedno z najbardziej wstrząsających i bezkompromisowych dzieł niezależnego kina chińskiego początku XXI wieku. Film powstał na podstawie powieści "Święte drewno" (Shenmu) autorstwa Liu Qingbanga. Przenosi on widzów w mroczny, pozbawiony nadziei świat nielegalnych kopalni węgla w Chinach, gdzie ludzkie życie ma dramatycznie niską cenę, a skrajna bieda popycha ludzi do najstraszniejszych czynów. Fabuła skupia się na dwóch prowincjonalnych oszustach: Song Jinmingu oraz Tang Zhaoyangu. Opracowali oni przerażający i wyrafinowany proceder. Wędrują po ubogich wsiach, wyszukując samotnych, zdesperowanych robotników, których namawiają do wspólnej pracy w prywatnych, słabo zabezpieczonych kopalniach. Na miejscu zdobywają ich zaufanie, fałszują dokumenty sugerujące pokrewieństwo, a następnie mordują pod ziemią, pozorując nieszczęśliwy wypadek. Korzystając z faktu, że właściciele nielegalnych kopalni panicznie boją się kontroli władz, zbrodniarze wyłudzają od nich wysokie odszkodowania jako rzekomi krewni ofiar. Rutyna bezwzględnych morderców zostaje jednak zaburzona, gdy ich kolejnym celem staje się Yuan Fengming – naiwny, 16-letni chłopiec, który wyruszył z domu, by zarobić na edukację swojej siostry. Reżyser Li Yang rezygnuje z taniego sentymentalizmu i stylizacji na klasyczny thriller, wybierając estetykę bliską dokumentowi i neorealizmowi. Zdjęcia realizowano w autentycznych, często niebezpiecznych podziemnych chodnikach chińskich kopalni, co nadaje obrazowi niezwykły stopień realizmu i dusznej, claustrofobicznej atmosfery. Kamera obserwuje bohaterów z bliska, wychwytując brud, pył węglowy i wszechogarniający marazm. Twórca nie ocenia pochopnie swoich bohaterów, lecz ukazuje, jak drapieżny kapitał i drastyczne nierówności społeczne prowadzą do całkowitej degradacji moralnej jednostek. Wyjątkową siłą filmu są autentyczne kreacje aktorskie. W rolę młodego Fengminga wcielił się debiutujący Wang Baoqiang, wówczas naturszczyk pracujący jako statysta, którego naturalność i autentyzm zachwyciły krytyków na całym świecie. Jego postać stanowi poruszający kontrast dla zgorzkniałych, cynicznych oprawców granych przez Li Yixianga i Wanga Shuangbao. "Ślepy szyb" zyskał ogromne uznanie na międzynarodowych festiwalach filmowych, zdobywając m.in. Srebrnego Niedźwiedzia na Festiwalu w Berlinie. Ze względu na drastyczną i krytyczną wymowę dotyczącą warunków pracy oraz korupcji w chińskim przemyśle wydobywczym, obraz został zakazany przez władze w Chinach kontynentalnych. Dziś uznawany jest za jeden z najważniejszych realistycznych głosów w azjatyckim kinie społecznym.