Zmora

Opis filmu „Zmora"

Trzy kobiety starają się znaleźć dla siebie miejsce na jednym z elitarnych uniwersytetów na północnym-wschodzie USA. Gdy nieznany napastnik-rasista atakuje nową, afroamerykańską uczennicę, uważa, że prześladują ją duchy przeszłości związane ze szkołą.

Zmora (oryg. Master) to debiut reżyserski Mariamy Diallo, który premierę miał na prestiżowym Festiwalu Filmowym w Sundance w 2022 roku, a następnie trafił na platformę Prime Video. Film sprawnie łączy elementy horroru psychologicznego, tajemnicy oraz dramatu społecznego, wpisując się w nurt współczesnego kina grozy zaangażowanego społecznie, popularnego m.in. za sprawą twórczości Jordana Peele'a. Reżyserka osadziła akcję w fikcyjnym, ekskluzywnym uniwersytecie Ancaster w Nowej Anglii – instytucji z długą historią, ufundowanej w miejscu dawnych egzekucji z czasów procesów o czary. Głównymi bohaterkami są trzy afroamerykańskie kobiety próbujące odnaleźć się w murach uczelni zdominowanej przez białą większość. Gail Bishop (w tej roli Regina Hall) zostaje pierwszą czarnoskórą „Mistrzynią” (tytułową Master) jednego z akademików, zmagając się z uprzedzeniami wpisanymi w strukturę uniwersytetu. W tym samym czasie do szkoły trafia młoda studentka Jasmine Moore (Zoe Renee), która szybko staje się obiektem subtelnych oraz bezpośrednich ataków rasistowskich, a także doświadcza przerażających wizji związanych z legendą o czarownicy straconej niegdyś na terenie uczelni. Trzecim filarem opowieści jest profesor Liv Beckman (Amber Gray), walcząca o stałe zatrudnienie (tenure) i zmuszona do balansowania między wymogami akademickiego świata a własną tożsamością. Mariama Diallo z wyczuciem buduje atmosferę klaustrofobii i niepokoju, wykorzystując surową architekturę kampusowych budynków, chłodną paletę barwną oraz niepokojącą scenografię. Zdjęcia Charlotte Hornsby nadają akademicznym wnętrzom i mrocznym korytarzom zimny, wręcz grobowy charakter, co potęguje uczucie izolacji bohaterów. Na szczególną uwagę zasługuje kreacja Reginy Hall, która porzuca komediowe wcielenia na rzecz zniuansowanej, stonowanej roli kobiety dostrzegającej pęknięcia w wyidealizowanym świecie. Ścieżka dźwiękowa subtelnie operuje ciszą i nagłymi akcentami, tworząc stan ciągłego napięcia. Zmora to wielowarstwowa opowieść o systemowym rasizmie, mikroagresjach oraz ciężarze historii, który dosłownie i w przenośni nawiedza teraźniejszość. Film Diallo skłania do refleksji nad tym, czy elitarne instytucje są w stanie realnie ewoluować, czy też ich korzenie pozostaną nieodwracalnie zatrute przez przeszłość. Choć krytycy zwracali uwagę na pewne nierówności w prowadzeniu wątków grozy i dramatu akademickiego, dzieło zebrało pochwały za dojrzałe podejście do trudnych tematów i znakomite aktorstwo.