Ariel

Opis filmu „Ariel"

Film opowiada historię Taisto Kasurinena, fińskiego górnika, którego ojciec właśnie popełnił samobójstwo, a on sam został wrobiony w przestępstwo, którego nie popełnił. W więzieniu zaczyna marzyć o opuszczeniu kraju i zaczęciu nowego życia. W końcu ucieka z więzienia, ale rzeczy nie układają się tak jak je sobie zaplanował.

Zaprezentowany w 1988 roku „Ariel” w reżyserii Akiego Kaurismäkiego to drugi film w słynnej „trylogii proletariackiej” fińskiego mistrza kina, do której należą również „Cienie w raju” oraz „Dziewczyna z fabryki zapałek”. Opowieść skupia się na losach Taisto Kasurinena, prowincjonalnego górnika z północnej Finlandii, którego życie w krótkim czasie ulega całkowitej destrukcji. Po zamknięciu kopalni i samobójczej śmierci ojca, Taisto dziedziczy stary, biały kabriolet marki Cadillac i wyrusza do Helsinek w poszukiwaniu lepszego jutra. Na miejscu czeka go jednak seria nieszczęść: zostaje obrabowany z oszczędności, zmuszony do podejmowania dorywczych, nisko płatnych prac, a wreszcie – na skutek fatalnego zbiegu okoliczności – niesłusznie oskarżony i osadzony w więzieniu. Tam poznaje Mikkonena, z którym planuje ucieczkę i rozpoczęcie nowego życia poza granicami kraju. Film jest wzorcowym przykładem unikalnego stylu Kaurismäkiego, łączącego powagę i tragizm z absurdalnym, oszczędnym humorem oraz lakonicznymi dialogami. Reżyser z niezwykłą czułością przygląda się postaciom z marginesu społecznego, tworząc portret ludzi zmęczonych życiem, lecz niepozbawionych godności. Główną rolę znakomicie kreuje Turo Pajala, którego stonowana, zdystansowana gra świetnie oddaje melancholię bohatera. Towarzyszy mu zmysłowa i bezpretensjonalna Susanna Haavisto jako Irma, samotna matka pracująca na kilku etatach, oraz niezastąpiony Matti Pellonpää w roli lojalnego współwięźnia. Za wizualną stronę dzieła odpowiada stały współpracownik reżysera, operator Timo Salminen. Jego starannie skomponowane, statyczne kadry, nasycone chłodną paletą barw, podkreślają surowość przedstawianego świata. Istotną rolę odgrywa tu także warstwa muzyczna – nostalgiczne fińskie tango, klasyczny rock and roll oraz piosenki schlagerowe dodają opowieści poetyckiego, słodko-gorzkiego charakteru. „Ariel” ugruntował międzynarodową pozycję Akiego Kaurismäkiego jako jednego z najbardziej wyrazistych autorów europejskiego kina autorskiego lat 80. i 90. Obraz spotkał się z gorącym przyjęciem krytyków na całym świecie, zdobywając prestiżowe wyróżnienia, m.in. Nagrodę FIPRESCI na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Moskwie oraz nagrodę dla najlepszego aktora dla Turo Pajali. Film zachwyca uniwersalnością przekazu – pod powłoką ponurego dramatu społecznego i kina kryminalnego kryje się bowiem głęboko humanistyczna, bajkowa wręcz opowieść o pragnieniu wolności, miłości i poszukiwaniu własnego miejsca na ziemi. Dziś „Ariel” uznawany jest za jedno z najważniejszych dzieł w dorobku fińskiego reżysera.