Day of the Outlaw

Opis filmu „Day of the Outlaw"

"Dzień wyjętych spod prawa" (1959) w reżyserii André de Toth to jedno z najbardziej unikalnych i surowych dzieł gatunku westernu przełomu lat 50. i 60. XX wieku. Akcja filmu rozgrywa się w odciętym od świata, zasypanym śniegiem miasteczku Bitters w stanie Wyoming. Lokalny hodowca bydła, Blaise Starrett (w tej roli znakomity Robert Ryan), popada w ostry konflikt z nowo przybyłymi farmerami, dowodzonymi przez Hala Crane'a. Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że Starrett jest zakochany w żonie Crane'a, Helen (Tina Louise). Napięcie sięga krytycznego poziomu, jednak zanim dojść może do krwawej konfrontacji między mieszkańcami, do osady wkracza zupełnie nowe, śmiertelne zagrożenie. Do Bitters przybywa banda niebezpiecznych dezerterów i przestępców pod wodzą rannego byłego kapitana kawalerii, Jacka Bruhna (granego przez Burla Ivesa). Wyjęci spod prawa poszukiwani są za napad na bank, a odcięte przez zamieć miasteczko staje się ich tymczasową kryjówką. Bruhn, mimo że sam jest przestępcą, stara się utrzymać w ryzach swoich nieprzewidywalnych, żądnych przemocy ludzi. Starrett, zdając sobie sprawę, że śmierć dowódcy bandytów doprowadzi do rzezi i tragedii kobiet w miasteczku, podejmuje niebezpieczną grę na zwłokę. Postanawia zaryzykować własne życie i wyprowadzić przestępców z miasta w sam środek śmiertelnej burzy śnieżnej pod pretekstem wdrożenia planu ucieczki. Film de Totha wyróżnia się klaustrofobiczną atmosferą oraz rewolucyjnym jak na ówczesne opowieści o Dzikim Zachodzie wykorzystaniem surowej, zimowej scenerii. Zdjęcia Russella Harlana w czerni i bieli w genialny sposób oddają chłód, izolację oraz postępujący obłęd bohaterów. Zamiast słonecznych prerii i piaszczystych miasteczek widz otrzymuje wietrzny, bezlitosny krajobraz, który staje się niemal osobnym bohaterem dramatu. Dopełnieniem oszczędnej narracji jest niepokojąca ścieżka dźwiękowa Alexandra Courage’a, podbijająca psychologiczny ciężar opowiadanej historii. Klasą samą dla siebie są kreacje aktorskie. Robert Ryan perfekcyjnie odgrywa postać antybohatera, mocnego i bezwzględnego, który w obliczu wyższego zagrożenia przechodzi wewnętrzną przemianę. Burl Ives z kolei tworzy postać skomplikowaną – złoczyńcy o resztkach honoru, którego autorytet słabnie wraz z utratą sił. "Day of the Outlaw" po latach zyskał status filmu kultowego i bywa uznawany za jeden z najlepszych "zimowych westernów" w historii kina. Jego wpływ można dostrzec w późniejszych klasykach gatunku, takich jak "Wielka cisza" Sergio Corbucciego czy "Nienawistna ósemka" Quentina Tarantino.