Dziura

Opis filmu „Dziura"

Zbliża się rok 2000. Dziwna zaraza pustoszy miasto. W zrujnowanym budynku do mieszkania pewnej kobiety kapie woda. Hydraulik przebija dziurę w suficie. Kobieta poznaje mężczyznę z góry.

„Dziura” (1998) w reżyserii Tsai Ming-lianga powstała jako część francuskiego projektu telewizyjnego „2000 vu par...” („2000 widziane przez...”), w ramach którego zaproszono uznanych twórców z całego świata do przedstawienia autorskiej wizji nadchodzącego przełomu tysiącleci. Tajwański mistrz wykreował niezwykle duszny, a zarazem pełen melancholii i specyficznego humoru obraz Tajpej zmagającego się z nieustającym deszczem oraz tajemniczą epidemią. Film stał się jednym z najbardziej charakterystycznych dzieł Drugiej Fali Kina Tajwańskiego, w unikalny sposób łącząc minimalistyczny dramat egzystencjalny z elementami estetyki retro-musicalu. Fabuła filmu rozgrywa się w ostatnich dniach XX wieku. W opustoszałym, niszczejącym bloku mieszkalnym żyje dwoje odizolowanych od świata ludzi: mężczyzna prowadzący mały sklep na piętrze oraz kobieta mieszkająca bezpośrednio pod nim. W tym samym czasie miasto zostaje dotknięte dziwną zarazą zwaną „wirusem z Tajpej”, której skutkiem jest to, że zakażeni ludzie zaczynają zachowywać się jak karaluchy – boją się światła i szukają schronienia w ciemnych, wilgotnych kątach. Władze nakazują natychmiastową ewakuację, lecz oboje bohaterowie postanawiają zostać w swoich mieszkaniach. Przełomem w ich monotonnej egzystencji staje się wizyta hydraulika, który w poszukiwaniu przecieku wywierca w podłodze mężczyzny (a zarazem suficie kobiety) niewielki otwór. Ta fizyczna wyrwa staje się osią sporu, ale i jedynym łącznikiem między dwojgiem osamotnionych sąsiadów. Styl Tsai Ming-lianga opiera się na charakterystycznych dla niego długich, statycznych ujęciach, ograniczeniu dialogów do absolutnego minimum oraz precyzyjnym wykorzystaniu dźwięków otoczenia – przede wszystkim monotonnego, bębniącego deszczu. Niezwykłym i zaskakującym przełamaniem tej oszczędnej formy są kiczowate, jaskrawe sekwencje muzyczne rodem z lat 50. i 60. Kobieta odlatuje w nich w świat wyobrażeń, gdzie w towarzystwie sąsiada śpiewa z playbacku i tańczy do piosenek legendarnej gwiazdy muzyki Mandopop, Grace Chang. Duet aktorski Lee Kang-sheng i Yang Kuei-mei tworzy znakomite kreacje, przekazując głęboki ładunek emocjonalny głównie za pomocą gestów, spojrzeń i ekspresji ciała. „Dziura” do dziś pozostaje jednym z najbardziej wyrazistych portretów miejskiej alienacji i ludzkiego pragnienia bliskości w historii kina. Po latach film zyskał również dodatkowy, niemal proroczy wymiar w kontekście późniejszych globalnych pandemii i izolacji. Dzieło Tsai Ming-lianga zostało entuzjastycznie przyjęte przez światową krytykę, zdobywając prestiżową Nagrodę FIPRESCI na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes oraz ugruntowując pozycję reżysera jako jednego z najważniejszych autorów współczesnego kina azjatyckiego.