JFK

Opis filmu „JFK"

Niemal 30 lat po zamachu na prezydenta USA Johna Fitzgeralda Kennedy'ego 22 listopada 1963 r. w Dallas sprawa "prawdziwego" mordercy ciągle porusza opinię amerykańską. Reżyser Oliver Stone, tak jak we wszystkich swoich filmach, występuje w roli adwokata na rzecz uwolnienia się od historycznego narodowego urazu, rozpracowania sprzeczności i otwartych kwestii w relacjach ówczesnej komisji rządowej: "John F. Kennedy - miejsce czynu Dallas". Jima Garrisona, prokuratura w sprawie Kennedy'ego, gra hollywoodzki gwiazdor, Kevin Costner. Po długich poszukiwaniach Garrison dochodzi do wniosku, że w tym morderstwie chodzi o spisek na najwyższych szczeblach rządowych. W sumie jednak trzy godziny "JFK" nie przyczyniają się w sposób zadowalający do wyjaśnienia sprawy. Mimo to mieszanka faktograficznej dokumentacji oraz pełnego napięcia politycznego thrillera stanowi wartościową lekcję amerykańskiej historii.

Wydany w 1991 roku film „JFK” w reżyserii Olivera Stone'a to jedno z najbardziej ambitnych i kontrowersyjnych dzieł w historii amerykańskiego kina politycznego. Trzy dekady po tragicznych wydarzeniach w Dallas z 22 listopada 1963 roku, Stone podjął próbę rozliczenia się z oficjalną wersją wydarzeń przedstawioną przez rządową Komisję Warrena. Scenariusz oparto na książkach Jima Garrisona „On the Trail of the Assassins” oraz Jima Marrsa „Crossfire: The Plot to Kill Kennedy”. Projekt od początku budził ogromne emocje społeczne i polityczne, stając się czymś więcej niż tylko produkcją filmową – stał się wyrazistym głosem w narodowej dyskusji nad zaufaniem obywateli do własnego państwa. Głównym bohaterem opowieści jest Jim Garrison (w tej roli Kevin Costner), prokurator okręgowy z Nowego Orleanu. Początkowo akceptuje on oficjalne doniesienia o tym, że Lee Harvey Oswald działał samotnie. Jednak z biegiem czasu i w miarę pojawiania się nowych poszlak Garrison zaczyna dostrzegać poważne niespójności w rządowym raporcie. Wraz ze swoim zespołem rozpoczyna prywatne śledztwo, które prowadzi go w sam środek skomplikowanej sieci powiązań obejmującej tajne służby, wojsko, polityków z najwyższych szczebli władzy oraz środowiska przestępcze. Prokurator postanawia postawić przed sądem biznesmena Claya Shawa (Tommy Lee Jones), doprowadzając do jedynego procesu karnego powiązanego bezpośrednio z zabójstwem prezydenta Kennedy'ego. Pod względem realizacyjnym „JFK” to majstersztyk formy filmowej. Oliver Stone zastosował dynamiczny, wręcz hipnotyzujący montaż nagrodzony Oscarem, z wyczuciem przeplatając materiały archiwalne – w tym czarno-białe nagrania i słynną taśmę Abrahama Zaprudera – z inscenizowanymi scenami fabularnymi. Zdjęcia Roberta Richardsona, również wyróżnione nagrodą Akademii Filmowej, tworzą gęstą, pełną napięcia atmosferę paranoi i niepewności. Warstwę dźwiękową dopełnia monumentalna, przejmująca muzyka skomponowana przez Johna Williamsa. W znakomitej obsadzie oprócz Kevina Costnera znaleźli się między innymi Tommy Lee Jones, Gary Oldman jako wyrazisty Lee Harvey Oswald, Joe Pesci oraz Donald Sutherland w epizodycznej, lecz kluczowej roli tajemniczego informatora znanego jako „X”. Film spotkał się z entuzjastycznym przyjęciem widzów i wielu krytyków, ale wywołał także gorącą falę krytyki ze strony części historyków i dziennikarzy prasowych, zarzucających Stone'owi swobodne mieszanie udokumentowanych faktów z teoriami spiskowymi. Niemniej wpływ obrazu na kulturę masową i świadomość społeczną okazał się niezaprzeczalny. Ogromny odzew społeczny po premierze doprowadził bezpośrednio do uchwalenia przez Kongres USA ustawy o ujawnieniu akt dotyczących zamachu na Kennedy'ego (JFK Records Act). Dziś „JFK” pozostaje jednym z najważniejszych i najbardziej wpływowych thrillerów politycznych w historii światowego kina.