Pianista

Opis filmu „Pianista"

Władysław Szpilman wraz z rodziną mieszka w Warszawie. Jest młodym, zdolnym pianistą, żydowskiego pochodzenia. Gdy do miasta wkraczają Niemcy, i wkrótce potem zakładają getta, młody Władek zarabia jako pianista w kawiarniach. Z biegiem czasu Niemcy rozpoczynają wywóz Żydów, a Szpilmanowi w ostatniej chwili udaje się uniknąć losu rodziny, którą zagnano do wagonu pociągu. Wkrótce potem Władysław ucieka z getta i dzięki polskim przyjaciołom znajduje ukrycie przed okupantami. Niestety nie zaznaje spokoju na długo. Zaraz po wybuchu Powstania Warszawskiego Szpilman musi uciekać.

Film "Pianista" z 2002 roku w reżyserii Romana Polańskiego to poruszająca adaptacja autobiograficznej książki Władysława Szpilmana, wybitnego polsko-żydowskiego kompozytora i pianisty. Dla samego Polańskiego, który jako dziecko przeżył krakowskie getto i stracił w Holokauście matkę, projekt ten miał niezwykle osobisty charakter. Reżyser przez lata szukał odpowiedniego materiału, by opowiedzieć o doświadczeniu wojny z bliskiej perspektywy, unikając przy tym taniego sentymentalizmu i typowo hollywoodzkiego patosu. Scenariusz napisany przez Ronalda Harwooda skupia się na jednostkowym losie człowieka wrzuconego w okrutne tryby wojennej machiny zagłady. Akcja rozpoczyna się we wrześniu 1939 roku w Warszawie, gdy podczas bombardowania stolicy Szpilman (w tej roli wybitny Adrien Brody) gra w radiowym studiu Nokturn cis-moll Fryderyka Chopina. Wkrótce niemiecka okupacja zamienia życie społeczności żydowskiej w ciąg ograniczeń, poniżeń i wreszcie zamknięcia w getcie. Widz obserwuje stopniową degradację świata przedstawionego – od względnie normalnego funkcjonowania w kawiarniach, przez okrucieństwo codzienności za murem, aż do tragicznej akcji wysiedleńczej do obozu zagłady w Treblince. Szpilman cudem unika wywózki i trafia do kryjówek po aryjskiej stronie, gdzie zmuszony jest do samotnej, wycieńczającej walki o przetrwanie w opustoszałym i zburzonym mieście. Siłą filmu jest surowy, niemal dokumentalny styl opowiadania. Polański rezygnuje z efektownych zabiegów formalnych na rzecz chłodnego, realistycznego obserwowania wydarzeń. Zdjęcia Pawła Edelmana w mistrzowski sposób oddają klaustrofobię wnętrz oraz porażającą pustkę gruzów powojennej Warszawy. Rola Adriena Brody'ego – nagrodzona Oscarem – stanowi absolutny filar widowiska. Aktor poddał się drastycznej metamorfozie fizycznej i psychicznej, w przekonujący sposób ukazując ewolucję bohatera od eleganckiego artysty do złamanego, milczącego świadka zagłady. Muzyka Fryderyka Chopina odgrywa tu kluczową rolę, stanowiąc symbol zachowanego człowieczeństwa, godności i wewnętrznej wolności w świecie opanowanym przez barbarzyństwo. "Pianista" odniósł ogromny sukces artystyczny i frekwencyjny na całym świecie, zdobywając m.in. Złotą Palmę na Festiwalu w Cannes oraz trzy Oscary. Osiągnięcie Polańskiego leży w stworzeniu jednego z najważniejszych i najbardziej przejmujących dzieł o II wojnie światowej i Holokauście. Film nie szuka łatwych wzruszeń, lecz z chłodną precyzją pokazuje potęgę przetrwania i siłę sztuki w świecie pozbawionym ludzkich odruchów. Do dziś pozostaje jednym z najbardziej uznanych i cenionych osiągnięć w dorobku polskiego i światowego kina.