Un pays qui se tient sage

Opis filmu „Un pays qui se tient sage"

"Un pays qui se tient sage" (za granicą rozpowszechniany pod tytułem "The Monopoly of Violence") to wstrząsający i głęboko przemyślany film dokumentalny z 2020 roku, wyreżyserowany przez francuskiego dziennikarza, pisarza i twórcę nowych mediów, Davida Dufresne’a. Obraz podejmuje niezwykle zapalny oraz aktualny temat przemocy stosowanej przez siły porządkowe we Francji, skupiając się w szczególności na wydarzeniach związanych z masowymi protestami ruchu „żółtych kamizelek” (Gilets jaunes), które wstrząsnęły krajem na przełomie 2018 i 2019 roku. Tytuł filmu stawia fundamentalne pytanie o granice moralnej i prawnej legitymizacji przemocy państwowej w nowoczesnym państwie demokratycznym. Koncepcja formalna dokumentu opiera się na konfrontacji autentycznych nagrań wideo z ich żywą interpretacją. David Dufresne zebrał bogaty materiał archiwalny składający się z nagrań zarejestrowanych smartfonami przez uczestników demonstracji, przypadkowych świadków oraz niezależnych reporterów. Te brutalne i nieocenzurowane ujęcia ukazują drastyczne starcia uliczne, użycie gazu łzawiącego, broni typu LBD oraz liczne przypadki ciężkich obrażeń u protestujących. Zamiast tradycyjnej narracji z lektorem, reżyser zaprasza do sterylnego studia z ekranem projekcyjnym bardzo zróżnicowanych rozmówców, tworząc przestrzeń do dyskusji. Przed kamerą zasiadają osoby o zupełnie odmiennych wrażliwościach i pozycjach społecznych – od ofiar policyjnych interwencji i ich bliskich, przez prawników, socjologów, filozofów i historyków, aż po przedstawicieli związków zawodowych policji i samych funkcjonariuszy służb mundurowych. Oglądając wspólnie te same materiały wideo, uczestnicy analizują je na żywo. Dokument odwołuje się bezpośrednio do słynnej teorii socjologicznej Maxa Webera, według której państwo posiada monopol na prawowite użycie siły fizycznej. Film bada, co dzieje się w momencie, gdy owy monopol przestaje być postrzegany przez obywateli jako sprawny i prawowity, a zaczyna przypominać niekontrolowaną opresję. Wizualna strona filmu jest ascetyczna i wyważona – dynamiczne, chaotyczne nagrania z ulic kontrastują z chłodną, refleksyjną atmosferą zamkniętego studia, w którym kluczowe stają się twarze, emocje i argumenty rozmówców. "Un pays qui se tient sage" wywołał ogromną debatę publiczną we Francji i na międzynarodowych festiwalach, stając się jednym z najważniejszych głosów w dyskusji o stanie współczesnej demokracji, wolności zgromadzeń oraz granicach władzy wykonawczej. Dzieło Dufresne’a doceniono za precyzję, brak taniego sensacjonalizmu oraz odwagę w zadawaniu trudnych pytań.