71 fragmentów

Opis filmu „71 fragmentów"

Wigilia Bożego Narodzenia 1993 roku. Wiadomości wypełniają beznamiętne niusy o zamieszkach na Haiti, problemach Michaela Jacksona i wojnie na Bałkanach. I o bezsensownej masakrze w jednym z wiedeńskich banków, gdzie nastolatek zastrzelił 3 osoby. Z boku obserwujemy, jak rumuński chłopiec Marian kradnie, by przeżyć, jak starszy pan przygotowuje sobie zupę, jak uczeń Max gra w pingponga, jak pewne małżeństwo nie umie się porozumieć z Anną - dziewczynką, którą chcą przygarnąć... Marian uciekł do Austrii, bo słyszał, że "ludzie są tu dobrzy dla dzieci". Podglądamy tych ludzi bez zbliżeń, ich rutynowe czynności, problemy z komunikacją z innymi... A wszystko przybliża nas do tragedii... Beznamiętnie.

„71 fragmentów” (tytuł oryginalny: „71 Fragmente einer Chronologie des Zufalls”) z 1994 roku to trzecia część tak zwanej „trylogii lodowatej” (niem. Gletscher-Trilogie) Michaela Hanekego, w której skład wchodzą również wcześniejsze dzieła austriackiego reżysera: „Siódmy kontynent” (1989) oraz „Wideo Benny'ego” (1992). Film zaprezentowany po raz pierwszy podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes w sekcji Quinzaine des Réalisateurs do dziś pozostaje jednym z najbardziej wyrazistych i bezkompromisowych studiów nad znieczulicą społeczną, alienacją oraz przypadkowością przemocy we współczesnym świecie Zachodu. Akcja filmu koncentruje się wokół wydarzeń z okresu Bożego Narodzenia 1993 roku w Wiedniu, zmierzając ku tragicznej w skutkach, bezsensownej strzelaninie w budynku banku. Haneke nie skupia się jednak wyłącznie na samym punkcie kulminacyjnym, lecz z chłodną precyzją rekonstruuje mozaikę ludzkich losów poprzedzających to wydarzenie. Śledzimy historie kilku niewiązanych ze sobą początkowo postaci: uciekiniera z Rumunii, małego Mariana, który próbuje przetrwać na ulicach obcego miasta; starszego, samotnego mężczyzny bez skutku szukającego kontaktu z bliskimi; małżeństwa pragnącego adopcji małej dziewczynki oraz młodego studenta Maksa, którego zwyczajne życie wypełniają treningi tenisa stołowego i drobne frustracje. Wszystkim tym wątkom towarzyszą autentyczne materiały telewizyjne relacjonujące konflikt na Bałkanach, kryzys polityczny na Haiti czy skandale obyczajowe z udziałem znanych osobistości. Styl reżyserski Hanekego w tym dramacie osiąga niezwykły poziom rygoru formalnego. Zgodnie z tytułem, narracja została rozbita na 71 oddzielnych epizodów oddzielonych od siebie czarnymi planszami. Twórca całkowicie rezygnuje z tradycyjnej struktury przyczynowo-skutkowej oraz emocjonalnej muzyki ilustracyjnej, zastępując je zdystansowanym podglądaniem codziennej rutyny postaci. Kamery ustawione są w szerokich planach, a długie, statyczne ujęcia zmuszają widza do aktywnego montowania znaczeń i dostrzegania narastającej niemożności nawiązania prawdziwego dialogu między ludźmi. Aktorstwo opiera się na powściągliwości i braku szarżowania emocjami, co doskonale wpisuje się w chłodny koncept reżysera. Postaci nie tłumaczą swoich motywacji w długich monologach; ich stan psychiczny ujawnia się poprzez proste, mechaniczne czynności. „71 fragmentów” zyskało uznanie krytyków jako niezwykle wnikliwa diagnoza społeczeństwa informacyjnego, w którym zalew drastycznych wiadomości ze świata prowadzi do całkowitego obojętnienia na cierpienie innych. Film jest kluczowym dziełem w dorobku Hanekego, zapowiadającym motywy, które reżyser rozwijał w późniejszych produkcjach, takich jak „Kod nieznany” czy „Ukryte”.