Alicja już tu nie mieszka

Opis filmu „Alicja już tu nie mieszka"

Po śmierci męża Alicja musi sama zadbać o wychowanie dwunastoletniego syna Tommy'ego. Postanawia wyruszyć do Kalifornii, by rozpocząć karierę piosenkarki. Po drodze spotyka ją wiele niepowodzeń i rozczarowań. Alicja wierzy jednak w to, co zaplanowała i robi wszystko, aby zapewnić synowi prawdziwy dom.

Gdy w 1974 roku Martin Scorsese przyjmował propozycję wyreżyserowania dramatu „Alicja już tu nie mieszka”, był twórcą kojarzonym głównie z męskim, brutalnym kinem nowojorskim, co udowodnił sukcesem „Ulicznicy”. Inicjatorką projektu była jednak odtwórczyni głównej roli, Ellen Burstyn, która otrzymała od wytwórni Warner Bros. swobodę w doborze reżysera. Aktorka poszukiwała kogoś, kto potrafiłby spojrzeć na perspektywę kobiety w sposób świeży, autentyczny i pozbawiony hollywoodzkiego sentymentalizmu. Film wpisał się idealnie w nurt kina Nowego Hollywood, podejmując tematykę emancypacji kobiecej, niezależności oraz poszukiwania własnej tożsamości w realiach amerykańskiego prowincjonalizmu lat 70. Główna bohaterka, Alice Hyatt, to trzydziestokilkuletnia gospodyni domowa mieszkająca w małym miasteczku w Nowym Meksyku. Jej rutynowe i pozbawione satysfakcji życie ulega gwałtownej zmianie, gdy jej oschły mąż ginie w wypadku samochodowym. Postawiona przed koniecznością samodzielnego utrzymania siebie i dwunastoletniego syna Tommy'ego, Alice postanawia sprzedać majątek i ruszyć w podróż do Kalifornii. Jej marzeniem jest powrót do młodzieńczych pasji i rozpoczęcie kariery piosenkarki w Monterey. Droga do celu okazuje się jednak usłana przeszkodami. Zmuszona do szukania zarobku w miejscowych barach w Phoenix i Tucson, bohaterka musi stawić czoła trudom codzienności, relacji z dorastającym, niesfornym synem oraz skomplikowanym relacjom z mężczyznami, w tym z agresywnym Benem oraz wyrozumiałym farmerem Davidem. Scorsese wniósł do historii obyczajowej niespotykaną dynamikę i realizm. Połączył konwencję kina drogi z niemal dokumentalnym podglądaniem codzienności klasy robotniczej. Wyjątkowy charakter ma czołówka filmu – stylizowana na klasyczne melodramaty z ery dojrzałego Hollywoodu, stanowiąca mitologiczny punkt odniesienia dla marzeń głównej bohaterki. Zdjęcia Kenta L. Wakeforda doskonale oddają zakurzoną, gorącą atmosferę prowincjonalnych barów i moteli na Południowym Zachodzie USA. Istotną rolę odgrywa tu również muzyka: obok tradycyjnych ilustracji pojawiają się utwory rockowe i popowe z epoki, m.in. Eltona Johna czy Mott the Hoople, które budują autentyczny tło społeczno-kulturowe. Największą siłą obrazu jest mistrzowskie aktorstwo. Ellen Burstyn stworzyła wielowymiarowy, głęboko ludzki portret kobiety zmagającej się z własnymi słabościami i presją otoczenia, co przyniosło jej zasłużonego Oscara. Wybitne kreacje drugoplanowe stworzyli również Diane Ladd jako szorstka, lecz życzliwa kelnerka Flo, Kris Kristofferson w roli uczuciowego Davida oraz młody Alfred Lutter jako Tommy. „Alicja już tu nie mieszka” do dziś pozostaje jednym z najbardziej udanych i pełnych empatii dramatów obyczajowych swej dekady, stanowiąc dowód wszechstronności reżyserskiej Martina Scorsese.