Bob Dylan – Don't Look Back

Opis filmu „Bob Dylan – Don't Look Back"

Bob Dylan: Dont Look Back (tytuł oficjalnie zapisywany bez apostrofu) z 1967 roku w reżyserii D.A. Pennebakera to kamień milowy w historii kina dokumentalnego oraz filmu muzycznego. Obraz portretuje brytyjską trasę koncertową 23-letniego Boba Dylana, która odbyła się wiosną 1965 roku. Był to przełomowy moment w karierze amerykańskiego barda – okres tuż przed jego słynnym przejściem na brzmienie elektryczne na festiwalu w Newport, kiedy z ikony zaangażowanej muzyki folk przeobrażał się w globalną gwiazdę rocka i jedno z najważniejszych ogniw ówczesnej kontrkultury. Zamiast klasycznego reportażu z wywiadami i narracją zza kadru, Pennebaker zastosował pionierską estetykę Direct Cinema (kina bezpośredniego). Reżyser wraz z małą ekipą posługiwał się lekką, przenośną kamerą 16 mm, rejestrując wydarzenia bez sztucznego oświetlenia czy reżyserowanych scen. Kamera towarzyszy Dylanowi krok w krok: w pokojach hotelowych, w limuzynach, za kulisami sal koncertowych oraz podczas spotkań z prasą. Widz staje się świadkiem niezwykłej charyzmy muzyka, jego poetyckiej błyskotliwości, ale również niecierpliwości wobec powtarzalnych i powierzchownych pytań brytyjskich dziennikarzy. Na ekranie obok Dylana pojawia się szereg wyrazistych postaci z jego ówczesnego otoczenia, m.in. wokalistka Joan Baez, charyzmatyczny menedżer Albert Grossman, muzyk Bob Neuwirth, a także młody szkocki bard Donovan oraz Alan Price z grupy The Animals. Niezapomnianym elementem filmu jest jego sekwencja otwierająca, stanowiąca jeden z pierwszych nowoczesnych teledysków w historii muzyki popularnej. W trwającym kilka minut klipie do utworu „Subterranean Homesick Blues” Dylan stoi w zaułku nieopodal londyńskiego hotelu Savoy i odrzuca kolejne kartonowe plansze ze słowami kluczowymi z tekstu piosenki, podczas gdy w tle rozmawiają poeta Allen Ginsberg i Bob Neuwirth. Film zyskał entuzjastyczne recenzje i wywarł ogromny wpływ na kolejne pokolenia twórców dokumentów oraz teledysków. „Dont Look Back” bez upiększeń i zbędnego sentymentalizmu ukazał kulisy przemysłu muzycznego oraz presję towarzyszącą wielkiej sławie. W 1998 roku dzieło Pennebakera zostało oficjalnie docenione za swój wkład w kulturę i wybrane do przechowywania w Narodowym Rejestrze Filmowym (National Film Registry) przez Bibliotekę Kongresu Stanów Zjednoczonych jako film o szczególnym znaczeniu historycznym, kulturowym i estetycznym.