Derren Brown: Pushed to the Edge

Opis filmu „Derren Brown: Pushed to the Edge"

Mentalista Derren Brown opracowuje odważny eksperyment psychologiczny pokazujący, że przeciętny człowiek pod wpływem manipulacji może popełnić przerażający czyn.

„Derren Brown: Pushed to the Edge” (na platformie Netflix wydany pod tytułem „Derren Brown: The Push”) to jeden z najbardziej dyskutowanych i kontrowersyjnych telewizyjnych eksperymentów psychologicznych ostatnich lat. Wyprodukowany dla brytyjskiej stacji Channel 4 i wyreżyserowany przez Jona Richardsa program stawia fundamentalne pytanie o ludzką naturę: czy przeciętny, praworządny obywatel pod wpływem wyrafinowanej manipulacji i presji społecznej jest w stanie popełnić przerażający czyn, jakim jest zepchnięcie człowieka z dachu? Brytyjski iluzjonista i mentalista Derren Brown powraca tu do koncepcji znanych z klasycznych badań psychologii społecznej, takich jak słynny eksperyment Stanleya Milgrama, przenosząc je jednak w realia współczesnego reality TV i doprowadzając logistykę inscenizacji do absolutnego ekstremum. Głównym obiektem eksperymentu jest Chris Kingston – nieświadomy niczego mężczyzna, wybrany z tysięcy kandydatów pod pretekstem udziału w zupełnie innym projekcie. Trafia on w sam środek uroczystej gali charytatywnej fikcyjnej fundacji „Push”, w której biorą udział zatrudnieni aktorzy, celebryci oraz wpływowi sponsorzy. Brown wykorzystuje psychologiczną technikę „stopy w drzwiach” (foot-in-the-door technique), zmuszając uczestnika do robienia początkowo drobnych, pozornie bezznaczących ustępstw – od oznaczenia niewegetariańskich przekąsek jako wegetariańskie, po podszywanie się pod bogatego darczyńcę. Z minuty na minutę manipulacja narasta, a presja grupy i autorytetów przytłacza nieświadomego uczestnika, prowadząc go do sytuacji wyścigu z czasem, w której zmuszony jest pomóc w ukryciu ciała rzekomo zmarłego patrona fundacji, aż po finałowy moralny klincz na dachu budynku. Reżyser Jon Richards precyzyjnie buduje napięcie przypominające najlepsze dreszczowce kinowe. Dzięki wykorzystaniu ponad pięćdziesięciu ukrytych kamer i mikroportów widzowie śledzą każdy ruch, zawahanie i zmianę mikroekspresji na twarzy głównego bohatera. Kluczową rolę w powodzeniu intrygi odgrywa znakomite, chłodne aktorstwo partnerujących mu wykonawców, którzy przekonująco wywierają na niego presję środowiskową. Całość dopełnia dynamiczny montaż oraz niepokojąca muzyka, które potęgują narastające uczucie paranoi. „Pushed to the Edge” wywołało ogromną debatę na temat granic etycznych w eksperymentach telewizyjnych oraz podatności współczesnego człowieka na konformizm. Krytycy i widzowie chwalili mistrzowską realizację oraz głęboki sens socjologiczny przedsięwzięcia, które pokazało, jak łatwo można zmanipulować jednostkę poprzez stopniowe przesuwanie granic jej moralności.