Medea

Opis filmu „Medea"

Wątki tragedii Eurypidesa służą Pasoliniemu za punkt wyjścia do wyrafinowanych plastycznie rozważań nad narodzinami religijności. W roli Medei wystąpiła Maria Callas. Czarownica Medea zakochuje się w młodym herosie Jazonie, przywódcy Argonautów. Pomaga mu zdobyć złote runo, a podczas ucieczki zabija brata Apsyrtosa, by w ten sposób opóźnić pościg. Gdy po kilku latach Jazon postanawia pojąć za żonę córkę króla Koryntu, zazdrosna Medea pali ją za pomocą czarów, po czym zabija własne dzieci.

„Medea” z 1969 roku w reżyserii Piera Paola Pasoliniego to jedno z najbardziej wyjątkowych dzieł we włoskiej kinematografii powojennej. Film stanowi autorską, głęboko antropologiczną adaptację słynnej tragedii Eurypidesa. Pasolini wykorzystuje klasyczny mit nie tylko po to, by odtworzyć antyczną fabułę, ale przede wszystkim po to, by ukazać nieuchronny konflikt dwóch zupełnie odmiennych światopoglądów: pierwotnego, sakralnego świata magii i rytuału oraz nowego, racjonalnego i pragmatycznego świata cywilizacji greckiej. Fabuła filmu przenosi nas najpierw do mistycznej Kolchidy, gdzie Medea pełni rolę arcykapłanki kultywującej dawne, krwawe obrzędy związane z płodnością ziemi. Wszystko ulega zmianie, gdy do jej ojczyzny przybywają Argonauci pod wodzą Jazona, dążący do zdobycia mitycznego Złotego Runa. Zafascynowana przybyszem Medea decyduje się zdradzić swój lud, wykraść relikwię i uciec z herosem na zachód, poświęcając przy tym własną rodzinę. Po latach spędzonych w Koryncie bohaterka musi stawić czoła bolesnej rzeczywistości. Jazon, pragnąc przypieczętować swój status społeczny i zdobyć władzę, postanawia poślubić córkę króla Kreona, spychając Medeę na margines. Pozbawiona dawnych mocy i tożsamości kobieta dojrzewa do zorganizowania straszliwej zemsty. Największym wydarzeniem produkcyjnym filmu był udział legendarnej śpiewaczki operowej Marii Callas w roli Medei. Był to jedyny występ Callas w fabularnym filmie kinowym, w dodatku całkowicie pozbawiony partii śpiewanych. Jej posągowa, nasycona milczeniem i nadrzędnym dramatyzmem gra aktorska stała się filarem całej produkcji. W rolę Jazona wcielił się Giuseppe Gentile, włoski medalista olimpijski w trójskoku, co nadało jego postaci surową, fizyczną posągowość. Niezwykłą oprawę wizualną zapewnił operator Ennio Guarnieri, realizując zdjęcia w unikalnych plenerach tureckiej Kapadocji, w Aleppo oraz w Pizie. Całość dopełnia wybitna kostiumografia Piero Tosiego i nietypowa ścieżka dźwiękowa, złożona z autentycznej muzyki etnicznej i rytualnej z całego świata (m.in. z Iranu, Japonii czy Tybetu). „Medea” Pasoliniego do dziś pozostaje arcydziełem kina poetyckiego i autorskiego. Reżyser zrezygnował z klasycznego dramatu teatralnego na rzecz plastycznej inscenizacji, w której architektura, surowy pejzaż i milczenie znaczą więcej niż wypowiadane słowa. Film stanowi bezcenne studium narodzin religijności oraz tragicznego starcia tradycji z nowoczesnością.