Paterno

Opis filmu „Paterno"

Joe Paterno (Al Pacino) jest doskonałym szkolnym trenerem futbolu amerykańskiego, który zdobył najwięcej tytułów w historii. Mężczyzna cieszył się ogromną popularnością do czasu, kiedy w listopadzie 2011 roku wybuchł skandal. Jego były współpracownik, Jerry Sandusky (Jim Johnson), został oskarżony o wykorzystywanie seksualne młodych chłopców. Szybko wyszło też na jaw, że Paterno miał wiedzę na temat poczynań Sandusky’ego, czego nikt nie mógł mu wybaczyć. Trener musiał odejść ze stanowiska w niesławie. Zrealizowany przez HBO, oparty na faktach, dramat telewizyjny opowiadający o jednym z bohaterów skandalu, który w 2011 roku wstrząsnął opinią publiczną w Stanach Zjednoczonych.

Telewizyjny dramat „Paterno” w reżyserii Barry’ego Levinsona to wyprodukowane przez stację HBO studium upadku jednej z największych legend amerykańskiego sportu akademickiego. Obraz wpisuje się w nurt opartych na faktach biograficznych dramatów polityczno-społecznych stworzonych przez duet Levinson–Pacino, będąc ich trzecim wspólnym przedsięwzięciem po „Jesteś wolny, doktorze Kevorkian” oraz „Philu Spectorze”. Twórcy skupiają się na dramatycznych wydarzeniach z listopada 2011 roku, kiedy wieloletni trener reprezentacji futbolu amerykańskiego Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii (Penn State), Joe Paterno, musiał zmierzyć się z konsekwencjami gigantycznego skandalu obyczajowego wokół jego byłego asystenta, Jerry’ego Sandusky’ego. Fabuła filmu przedstawia wydarzenia skompresowane do kilkunastu kluczowych dni, w których autorytet i reputacja szanowanego od dziesięcioleci szkoleniowca legły w gruzach. Joe Paterno, znany powszechnie jako „Joe Pa”, zdobył najwięcej zwycięstw w historii akademickiego futbolu i przez lata uosabiał najwyższe standardy etyczne. Sytuacja ulega jednak gwałtownej zmianie, gdy na jaw wychodzi fakt, że jego wieloletni współpracownik wykorzystywał seksualnie nieletnich chłopców. Film analizuje nie tyle sam proces sądowy, ile mechanizmy wypierania prawdy, instytucjonalnej bierności oraz tragiczne skutki moralnego kompromisu, zadając pytanie o stopień odpowiedzialności trenera, który posiadał wiedzę o nadużyciach, lecz nie podjął zdecydowanych działań. Barry Levinson reżyseruje ten projekt z dużą powściągliwością, unikając taniego sensacjonalizmu i łatwych ocen. Wykorzystuje specyficzną, duszną atmosferę, w której dominują ciasne kadry, zgaszona kolorystyka i oszczędna warstwa muzyczna. Reżyser przeplata narrację scenami współczesnymi z retrospekcjami oraz autentycznymi archiwalami telewizyjnymi, tworząc gęsty obraz medialnej nagonki i instytucjonalnego paraliżu. Dzięki temu zabiegowi widz staje się świadkiem powolnego docierania bolesnej prawdy do świadomości starzejącego się monarchy amerykańskiego sportu. Na pierwszym planie filmu znajduje się wybitna, stonowana kreacja Al Pacino. Aktor unika szarżowania emocjami, tworząc portret człowieka dojrzałego, zagubionego w realiach nowoczesnych mediów i niepotrafiącego pojąć skali tragedii. Pacino przedstawia Paterno nie jako bezwzględnego potwora, lecz jako postać tragiczną – więźnia własnego mitu i systemu, który sam współtworzył. Świetną przeciwwagą dla jego postaci jest kreacja Riley Keough, wcielającej się w postać Sary Ganim, młodej dziennikarki lokalnej gazety, której dociekliwość i upór doprowadziły do ujawnienia prawdy. „Paterno” to poruszająca opowieść o moralnej ślepocie, lojalności wobec instytucji stawianej ponad dobro jednostek oraz o cenie, jaką płaci się za milczenie. Film HBO spotkał się z uznaniem krytyków za rzetelne przedstawienie faktów, wysoki poziom realizacyjny oraz dojrzałość w podejmowaniu trudnych tematów społecznych.